Да нас з’вяртаюцца не толькi з рускамоўнымi, але i с беларускамоўнымi запытамi.
Да кожнага з грамадзян у адвакатаў з Менска якiя пленна працуюць у адвакатскiм бюро “Права i Парадак” знойдзецца верны падыход.
Мы размаўляем па-беларуску, па-руску i, калi трэба i па-ангельску)

get_img (1)

Кампенсацыя маральнай шкоды.

Права грамадзян на кампенсацыю маральнай шкоды гарантавана Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь (арт. 60) і з’яўляецца спосабам абароны грамадзянскіх правоў, годнасьці, недатыкальнасці асобы ва ўстаноўленым законам парадку.
Кампенсацыя маральнай шкоды прадугледжана нормамі Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей – ГК) (арт. 152-153, 968-970), а таксама нормамі Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей – ПК) (арт. 246) і Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей – КК) (арт. 44), іншымі актамі заканадаўства.

Пад маральным шкодай маюцца на ўвазе фізічныя і маральныя пакуты, прычыненыя дзеяннямі (бяздзейнасцю), якія замахваюцца на права, якія належаць грамадзяніну ад нараджэння або ў сілу закона нематэрыяльныя даброты або парушаюць яго асабістыя немаёмасныя правы.
Фізічныя пакуты – гэта фізічны боль, функцыянальнае засмучэнне арганізма, змены ў эмацыйна-валявой сферы, іншыя адхіленні ад звычайнага стану здароўя, якія з’яўляюцца наступствам дзеянняў (бяздзейнасці), якія пасягаюць на нематэрыяльныя даброты ці маёмасныя правы грамадзяніна.

Маральныя пакуты, як правіла, выяўляюцца ў адчуваннях страху, сораму, знявагі, а таксама ў iншых неспрыяльных для чалавека ў псіхічным аспекце перажываннях, звязаных з стратай блізкіх, стратай працы, раскрыццём медычнай тайны, немагчымасцю працягваць актыўнае грамадскае жыццё, з абмежаваннем або пазбаўленнем якіх-альбо правоў грамадзян і г.д.
Ступень маральных і фізічных пакут пацярпелага вызначаецца зыходзячы з цяжару (значнасці) для яго наступстваў і іх грамадскай ацэнкі. Пры гэтым суды ўлічваюць абставіны прычынення маральнай шкоды, узрост пацярпелага, стан яго здароўя, умовы жыцця, матэрыяльнае становішча і іншыя індывідуальныя асаблівасці. Патрабаванні аб памеры кампенсацыі маральнай шкоды павінны быць заснаваныя на канкрэтных абставінах. Таму пазоўнік павінен выразна паказаць, у чым яны выказаліся і прадставіць доказы (даведку з паліклінікі, паказанні сведак і г. д.).

У Грамадзянскім кодэксе Рэспублікі Беларусь праваадносіны па кампенсацыі маральнай шкоды рэгулююцца ст.ст.152, 968-970. Аналіз практыкі прымянення названых нормаў ГК пры разглядзе крымінальных і грамадзянскіх спраў паказвае: суды зыходзяць з таго, што любое правапарушэнне (крымінальнае, адміністрацыйнае, а таксама якое цягне грамадзянска-прававую адказнасць), якое чыніць грамадзяніну фізічныя або маральныя пакуты, з’яўляецца падставай для кампенсацыі маральнай шкоды. Калі неправамернымі дзеяннямі грамадзяніну прычыненыя фізічныя пакуты (пашкоджанне здароўя, цялесныя пашкоджанні любой ступені цяжкасці), а таксама маральныя пакуты, якія праяўляюцца ў неспрыяльных для яго ў псіхалагічным аспекце перажываннях, суды лічаць, што гэта з’яўляецца падставай для іскавых патрабаванняў аб кампенсацыі маральнай шкоды.

У сілу арт. 152 ГК маральная шкода падлягае кампенсацыі ва ўсіх выпадках, калі яна нанесена дзеяннямі, якія парушаюць асабістыя немаёмасныя правы цi iншыя нематэрыяльныя даброты, у выніку якіх чалавек адчувае фізічныя або маральныя пакуты. Да неабходных умоў адказнасці за прычыненую маральную шкоду ставіцца прычынная сувязь паміж супрацьпраўнымі дзеяннямі і маральнай шкодай. Маральная шкода падлягае кампенсацыі ва ўсіх выпадках, калі яна нанесена дзеяннямі, якія парушаюць асабістыя немаёмасныя правы грамадзяніна альбо замахваюцца на права, якія належаць яму ад нараджэння або ў сілу акта заканадаўства, цi іншыя нематэрыяльныя даброты.

Прыкладны пералік нематэрыяльных дабротаў ўтрымліваецца ў п.1 ст.151 ГК. Да іх таксама адносяцца: права на нацыянальную прыналежнасць, на свабоду веравызнання, на свабоду выбару мовы зносін, выхавання і навучання, іншыя правы немаёмаснага характару, гарантаваныя Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь.
Грамадзяне маюць права на кампенсацыю маральнай шкоды, нанесенай дзяржаўнымі органамі, органамі мясцовага кіравання і самакіравання, а таксама іх службовымі асобамі ў выпадках парушэння немаёмасных правоў грамадзян у выніку незаконных дзеянняў (бяздзейнасці) гэтых органаў і іх службовых асоб, як у выніку выдання гэтымі органамі не адпаведных заканадаўству актаў (ст.938 ГК), так і ў выпадках парушэння правоў і свабод грамадзян пры разглядзе іх зваротаў.

Патрабаванні аб памеры кампенсацыі маральнай шкоды павінны быць заснаваныя на канкрэтных абставінах. Таму ў дачыненні да арт.243 ГПК пазоўнік ў заяве аб кампенсацыі маральнай шкоды павінен паказаць, кім, пры якіх абставінах і якімі дзеяннямі (бяздзейнасцю) прычынены яму фізічныя або маральныя пакуты, у чым яны выяўляюцца, у якой грашовай суме ён ацэньвае іх кампенсацыю.
На патрабаванні аб кампенсацыі маральнай шкоды, якія вынікаюць з парушэння вызвалення ад крымінальнай адказнасці і іншых нематэрыяльных дабротаў, акрамя выпадкаў, прадугледжаных заканадаўчымі актамі, пазоўная даўнасць не распаўсюджваецца (п.1 арт.209 ГК).

У адпаведнасці з арт. 54 ГПК Рэспублікі Беларусь ўдзельнікамі грамадзянскага судаводства з’яўляюцца юрыдычна зацікаўленыя ў зыходзе справы асобы і асобы, якія такой зацікаўленасці не маюць. Да юрыдычна зацікаўленых у зыходзе справы асоб ставяцца:
якія маюць непасрэдную цікавасць у зыходзе справы, трэція асобы, заяўнікі, дзяржаўныя органы, юрыдычныя асобы і іншыя арганізацыі, службовыя асобы, дзеянні (бяздзеянне) якіх абскарджваюцца, зацікаўленыя грамадзяне і юрыдычныя асобы – па справах адмысловай вытворчасці;
якія маюць дзяржаўную, грамадскую ці іншую цікавасць у зыходзе справы: пракурор, дзяржаўныя органы, юрыдычныя асобы і грамадзяне, якiя ад уласнага імя абараняюць правы іншых асоб;
дзяржаўныя органы, якія ўступілі ў працэс з мэтай дачы заключэння па справе;
прадстаўнікі юрыдычна зацікаўленых у зыходзе справы асоб , акрамя пракурора. Юрыдычнай зацікаўленасці ў зыходзе справы не маюць сведкі, эксперты, спецыялісты, перакладчыкі, панятыя, захавальнікі арыштаванай або спрэчнай маёмасці.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *